wtorek, 04 październik 2011 10:52

Mapa pomocy dla DDA

Written by 
Rate this item
(0 votes)
Coraz więcej mówi się i pisze o terapii dla dorosłych dzieci alkoholików, a oferta pomocy psychologicznej dla nich jest coraz bogatsza. Jak z niej korzystać?

Pomoc psychologiczna dla DDA może mieć charakter samopomocowy lub profesjonalny. W pierwszym przypadku praca nad zmianą odbywa się w gronie samych DDA, w drugim – w oparciu o pomoc specjalisty: psychoterapeuty prowadzącego spotkania. A oto dostępne w Polsce formy pomocy, z której mogą skorzystać DDA.

1. Fora dyskusyjne
Jeśli niedawno zetknąłeś się z tematem DDA i zastanawiasz się, czy dotyczy on ciebie, najprościej możesz rozwiać swoje wątpliwości przeglądając materiały zamieszczone na licznych stronach internetowych i uczestnicząc w dyskusjach na forach. Na www.dda.pl czy www.dda.charaktery.eu znajdziesz mnóstwo informacji o tym, kim są DDA, jakie mają problemy i jakie objawy wymagają specjalistycznej pomocy. Rozmawiając z innymi użytkownikami portali, możesz się dowiedzieć, gdzie szukać pomocy i jaka jej forma okazała się skuteczna dla osób z problemami podobnymi do twoich.

2. Samopomoc
Ideą grup samopomocowych jest wzajemne podnoszenie się na duchu osób, które mają ten sam problem. Podczas spotkania opowiadają, jak sobie radzą z danym problemem albo z czym sobie nie radzą. Takie spotkanie spełnia kilka funkcji. Po pierwsze, pozwala zobaczyć, że nie jesteś sam z tym problemem – często skrywanym, wstydliwym. Po drugie, możesz wreszcie o swoim problemie z kimś porozmawiać – z kimś, kto cię rozumie, bo przeżywa lub przeżywał coś podobnego. Jeśli z czymś jest ci trudno, możesz posłuchać, jak inni już poradzili sobie z podobną trudnością i być może to cię zainspiruje do znalezienia własnego rozwiązania. Zwykle spotkania grup samopomocowych mają charakter wspierający: zmniejszają niepokoje, a wzmacniają motywację do zmiany i lepszego radzenia sobie. Inni uczestnicy poprzez swoją obecność i przykład pozwalają docenić to, co już zrobiłeś i dostrzec, co jeszcze przed tobą, abyś ostatecznie rozwiązał swoje problemy.

Grupy samopomocowe mają zwykle stały czas spotkań (1–2 godziny) i rytm (ten sam dzień tygodnia, stała godzina rozpoczynania, to samo miejsce). Informacje o nich można znaleźć na forach dyskusyjnych oraz w punktach konsultacyjnych czy ośrodkach oferujących terapię DDA. Zazwyczaj w grupie uczestniczy kilka lub kilkanaście osób.

Szczególnym rodzajem grupy samopomocowej są mityngi DDA. Podobnie jak mityngi dla osób uzależnionych (AA dla alkoholików czy NA dla narkomanów), mityngi DDA koncentrują się na realizacji programu 12 Kroków. Na każdym spotkaniu rozmowa toczy się wokół przerabianego danego dnia kolejnego kroku, a przejście pełnego programu ma na celu rozwój wewnętrzny – od problemu, jakim jest powracające przeżywanie poczucia krzywdy w kierunku stania się wobec siebie troskliwym Rodzicem, a w efekcie szczęśliwym i zaspokajającym swoje potrzeby Dorosłym.

3. Terapia
Pomoc profesjonalna dla DDA oferowana jest w formie indywidualnych sesji lub terapii grupowej. Terapia to praca nad zmianą. Jej celem jest zmiana myślenia, sposobu przeżywania oraz zachowania. Metody, jakimi jest to osiągane, zależą od wykształcenia terapeuty i podejścia teoretycznego, w jakim pracuje. Po wstępnych konsultacjach terapeuta wspólnie z zainteresowanym ustala optymalną formę pracy.

Osobiści uważam, że najbardziej efektywna jest terapia grupowa, choć ta propozycja budzi często sprzeciw pacjentów. Negatywne przeżycia w rodzinie, która jest pierwszym doświadczeniem bycia w grupie, mogą sprawić, że nie czujemy się dobrze w sytuacjach grupowych. Paradoksalnie oznacza to, że w grupie szybko pojawiają się wyuczone w rodzinie wzorce zachowań, a wraz z nimi stary sposób myślenia i przeżywania. Wówczas można go stosunkowo szybko zauważyć i skorygować, ucząc się nowych – skutecznych zachowań, które pozwolą nam poczuć się dobrze nie tylko w grupie osób obcych, ale przede wszystkim w naszych dorosłych relacjach z bliskimi.

Jeśli masz wątpliwości, czy dobrze będziesz się czuł w grupie terapeutycznej, możesz to sprawdzić,  idąc na spotkanie grupy samopomocowej (co prawda pracują one inaczej, ale spotkasz tam osoby z podobnymi problemami). Jeśli poczujesz się dobrze na takim spotkaniu, jest duża szansa, że podobnie będzie na terapii.

Psychoterapia grupowa realizowana jest w małych grupach, liczących zwykle do 12 osób. Uczestnicy rozmawiają o swoich problemach, ucząc się je rozumieć i rozwiązywać. Wzajemne zaufanie sprzyja rozwojowi otwartości i odwadze poruszania coraz trudniejszych tematów. Relacje oraz zasady grupowe pozwalają skorygować wyniesione z domu nastawienie wobec innych.

Pierwszym etapem terapii osób, które miały trudne doświadczenia w dzieciństwie, jest odbudowanie poczucia bezpieczeństwa i zaufania do ludzi i do siebie – do tego, co przeżywam i jak to rozumiem. Następnym etapem jest przepracowanie trudnych doświadczeń, a ostatnim – nabycie umiejętności związanych z rozwojem własnym i swoich relacji z otoczeniem.

Trudnością w terapii grupowej może być dla DDA zaufanie innym, bo w dzieciństwie nie czuły się bezpieczne. Poczucie bezpieczeństwa to jedna z podstawowych potrzeb dziecka, związana z przewidywalnością reakcji innych ludzi na wysyłane do nich sygnały oraz z zaufaniem, że będą na nie reagowali adekwatnie i życzliwie. W rodzinach dysfunkcyjnych reakcje dorosłych są zwykle nieprzewidywalne dla dziecka (za te same zachowania może być chwalone lub karane) albo nieadekwatne (np. awantura o ocenę dobrą na świadectwie zamiast celującej). W efekcie dziecko uczy się nie ufać innym, nie wierzy, że są ludzie gotowi odpowiadać na jego potrzeby i że potrafią zrozumieć to, co przeżywa. W życiu dorosłym wyraża się to w byciu ostrożnym i powściągliwym w kontaktach z innymi, unikaniu bliższych relacji lub zwierzeń czy pokazywania, co naprawdę czuję lub myślę. To utrudnia relacje, a równocześnie przeszkadza w skorygowaniu tych złych nawyków. W efekcie DDA często utwierdzają się w przekonaniu, że świat jest tak urządzony, iż ludziom nie należy ufać.


Jak zatem zaufać terapeucie, jak zaufać grupie? Pierwszy etap terapii zwykle pozwala rozpoznać, w jaki sposób wzorce wyniesione z domu rodzinnego wpływają na nasze aktualne zachowania. W grupie od razu to widać. Opowiadając o tym, co czujemy i co myślimy na spotkaniu grupy terapeutycznej, doskonale uświadamiamy sobie, jakie wzorce się w nas uaktywniają i zaczynamy rozumieć, skąd się wzięły. Kiedy DDA zaczynają rozumieć siebie, oglądając siebie w interakcji z innymi członkami grupy, powoli pojawia się otwartość i zaufanie, przynajmniej do osób tworzących grupę. Z biegiem terapii zostanie ono zgeneralizowane na inne relacje z bieżącego życia. Ten etap zmiany może być realizowany nie tylko w grupie terapeutycznej, ale także poprzez udział w grupach samopomocowych.

Kiedy uczestnicy grupy poczują się bezpiecznie, szybko ujawniają się silne reakcje emocjonalne, zazwyczaj wynikające ze wspomnień, które zostały wstępnie ożywione w pierwszym etapie przyglądania się doświadczeniom z dzieciństwa. Na tym etapie pracy zmiana wymaga zanurzenia się we wspomnieniach i związanych z nimi emocjach oraz zrozumienia siebie w tamtych traumatycznych sytuacjach.

W ostatnim etapie terapii uczestnicy odbudowują swoje kontakty z otoczeniem i ze sobą, rozwijając umiejętności, których z różnych powodów nie nabyli w dzieciństwie ani w życiu dorosłym. Uczą się między innymi rozwijać swoje poczucie wartości, budować konstruktywne relacje, stawiać zdrowe granice. W niektórych programach terapeutycznych ten etap realizowany jest w formie odrębnych treningów rozwojowych.

Wśród osób pracujących nad tym samym problemem zmiana dokonuje się łatwiej i szybciej. Niekiedy jednak dorosłe dzieci alkoholików nie mają możliwości uczestniczenia w terapii grupowej lub z jakichś względów wskazana jest terapia indywidualna. Wówczas proces zmiany może przebiegać podobnie jak w terapii grupowej lub być zaplanowany i ściśle dopasowany do potrzeb indywidualnych. Zwykle terapeuta przedstawia taką propozycję i wspólnie z pacjentem decyduje, czy ten plan będzie rzeczywiście realizowany.

Terapia jest polecana osobom, które mają wyraźne problemy w funkcjonowaniu. Jeśli terapeuta nie stwierdza żadnych problemów, a ktoś czuje, że jest DDA i chce przyjrzeć się swojemu funkcjonowaniu, można skorzystać z biblioterapii lub treningów psychologicznych.

4. Biblioterapia

Wiele osób zaczyna swój proces zmiany od przeczytania artykułu lub książki o DDA. Część z nich przeznaczona jest dla profesjonalistów, acz większość pozwala zorientować się, czy jako DDA masz problem. Dużą popularnością wśród DDA cieszą się książki Jane Woititz. Pomocna może być również lektura książek: Bezpieczne przejście Melanie Brown, Rekonstrukcja rodziny Sharon Weg­scheider-Cruse; Powrót do swego wewnętrznego domu. Jak odnaleźć i otoczyć opieką swoje wewnętrzne dziecko Johna Bradshowa; Czas na wyleczenie Timmena L. Cermaka i Jacques’a Rutzky’ego; Po deszczu jest słońce Patty McConnell; Gdzie się podziało moje dzieciństwo (O Dorosłych Dzieciach Alkoholików); Wsparcie dla Dorosłych Dzieci Alkoholików (Hipopotam w pokoju stołowym) Tommy’ego Hellstena; 12 Kroków dla Dorosłych Dzieci z uzależnieniowych i innych rodzin dysfunkcyjnych.

5. Treningi psychologiczne

Treningi psychologiczne to zajęcia grupowe prowadzone w małych grupach o stałym składzie, ukierunkowane na rozwój konkretnych umiejętności – regulacji uczuć (trening relaksacyjny), asertywnego radzenia sobie w relacjach (trening asertywności), budowania relacji, które zaspokajają nasze potrzeby (trening umiejętności interpersonalnych). Praca w grupie treningowej wymaga pokonania własnych lęków, ale zajęcia są prowadzone w taki sposób, by mogły z nich korzystać nawet osoby bardzo nieśmiałe. Zwykle udział w grupie poprzedza spotkanie konsultacyjne z terapeutą. 

MARZENNA KUCIŃSKA

Autorka jest psychologiem, psychoterapeutą Polskiego Towarzystwa Terapii Poznawczej i Behawioralnej, trenerem Polskiego Towarzystwa Psychologicznego. Pracuje w Ośrodku Terapii Poznawczej COGITO w Warszawie.
Read 30997 times Last modified on wtorek, 04 październik 2011 10:57